Deniz gözetim yetkilisi eğitimi, tehlikeli yükler ve yükleme güvenliği açısından risk taşıyan yükler üzerinde gözetim hizmeti verecek kişilerin almak zorunda olduğu, Bakanlık düzenlemesine bağlı bir eğitimdir. Mevzuattaki tam adıyla "tehlikeli yük deniz gözetim yetkilisi" olabilmek için ilgili seminerleri yetkili bir eğitim kuruluşunda tamamlamak ilk şarttır.
ADR Kampüs, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından onaylanmış bir Deniz Gözetim Yetkilisi Eğitim Kuruluşudur ve eğitimleri Avcılar'daki merkezinde yüz yüze verir. Aşağıda görevin mevzuattaki tanımı, kapsadığı yük türleri, yetkilendirme adımları ve sahada sık yapılan hatalar ele alınıyor.
Deniz gözetimi süreçleri, yetki belgeleri ve saha uygulamalı eğitimler için bize ulaşabilirsiniz.
Adres: Avcılar / İstanbul | E-posta: iletisim@adrkampus.com
Görevin dayanağı, 19 Kasım 2019 tarihli Deniz Ticareti Gözetim Hizmetleri Yönetmeliğidir. Yönetmelik deniz gözetim hizmetini; denizde, gemide, yükte, yük taşıma birimlerinde veya kıyı tesisinde, yük ilgilisinin talebiyle bağımsız işletmeler eliyle yapılan kontrol, nezaret, izleme, ölçüm ve belgelendirme hizmeti olarak tanımlar. Tehlikeli yük deniz gözetim yetkilisi ise bu hizmeti tehlikeli yükler için yerine getirmek üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş gerçek kişidir.
Yönetmeliğin 6. maddesi, tehlikeli yük gözetimi yapacak kişilerin yetki almasını zorunlu tutar; bu kişilerin eğitim, belgelendirme, görev ve sorumluluklarını ise ayrı düzenlemeye bırakır. Söz konusu kurallar 26 Aralık 2019 tarihli Bakan Oluru ile yayımlanan Tehlikeli Yüklere İlişkin Deniz Ticareti Gözetim Hizmeti Yönergesi'nde yer alır. Yönerge, 2020'deki değişiklikten bu yana Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.
Yönerge, gözetim hizmet alanlarını iki grupta toplar. Yetkili kişi yalnızca yetki aldığı alanlarda gözetim yapabilir; gözetim şirketi de yetkisi dışındaki alanda hizmet veremez.
Her alanın kendi eğitim semineri ve yenileme eğitimi vardır. IBC Kod, IGC Kod ve MARPOL 73/78 alanlarında gözetim yapacak kişilerde ayrıca herhangi bir mühendislik alanında lisans diploması aranır. Hurda yüklerde ise Yönerge, radyasyon ölçümü ve radyasyondan korunma kursunu şart koşar.
Deniz gözetim yetkilisi eğitimi öncelikle gözetim şirketlerinde çalışan veya bu alana geçmeye hazırlanan sörveyörlere yöneliktir. Ancak yetkilendirme zinciri birkaç tarafı birden bağlar.
Gözetim şirketleri: Tehlikeli yüklerle ilgili gözetim vermek isteyen şirket, genel deniz gözetim işletme yetki belgesine ek olarak Tehlikeli Yük Deniz Gözetim Yetki Belgesi (TYDGYB) almak zorundadır. Başvuruda gözetim yapacak personelin yetki talep listesi ve sigortalı hizmet listesi sunulur. Bu personel Yönerge'deki eğitimleri almadan gözetim faaliyetinde çalıştırılamaz.
Kıyı tesisleri: Tesis, gözetim şirketinin ve gözetim yetkilisinin Bakanlıktan yetki aldığını kontrol etmekle yükümlüdür. Tehlikeli yük deniz gözetim yetkilisi kimlik kartı olmayan kişi, gözetim amacıyla kıyı tesisine alınmaz.
Yük ilgilileri: Yükün göndereni, alıcısı ve temsilcileri, gözetim hizmetini yalnızca yetkilendirilmiş işletmeler ve yetkililer aracılığıyla yürütebilir. Liman, terminal veya kimya lojistiğinde deneyim kazanmış ve kariyerini bağımsız gözetim tarafına taşımak isteyen personel de bu eğitimin doğal hedef kitlesidir.
Yetki, kişi ile şirketin birlikte yürüttüğü bir süreçtir. Yönetmelik ve Yönerge birlikte okunduğunda sıra şöyle işler:
Kimlik kartının geçerliliği e-Devlet'teki Barkodlu Tehlikeli Yük Deniz Gözetim Yetkilisi Kimlik Kartı Sorgulama hizmetiyle kontrol edilebilir. Kart, gözetim sırasında yetkilinin üzerinde görünür şekilde taşınır.
Yönerge'nin 16. maddesine göre tehlikeli yük deniz gözetim yetkililerinin eğitimlerini yalnızca Bakanlıkça yetkilendirilen eğitim kuruluşları verebilir. Bu kuruluşlara "Deniz Gözetim Yetkilisi Eğitim Kuruluşu Yetki Belgesi" düzenlenir; kuruluş, her hizmet alanında görevlendireceği eğitmenin belgelerini ayrıca sunar ve onay alır. Eğitimlerle ilgili iş ve işlemler de e-Devlet üzerinden yürütülür.
IMDG Kod ve CTU Kod başlıklarında ise ayrı bir yol vardır: bu seminerler, denizyoluyla tehlikeli madde taşımacılığı eğitimi yetkisine sahip kuruluşlarca verilir. Paketli tehlikeli yüklerde gözetim yapacak kişilerin aldığı eğitim, IMDG Kod eğitim yönergesindeki "gözetim" görev başlığıdır. Bir kurumun hem Deniz Gözetim Yetkilisi Eğitim Kuruluşu belgesine hem de IMDG Kod eğitim yetkisine sahip olması, gözetim tarafı açısından bu yüzden anlamlı bir güvencedir.
Seminer içeriği seçilen hizmet alanına göre değişir; dökme yük gözetiminde yükün özellikleri öne çıkarken paketli yüklerde belge ve işaret kontrolü ağırlık kazanır. Ortak zemini ise Yönerge'nin gözetim şirketlerinden hazırlamasını istediği Tehlikeli Madde El Kitabı'nın başlıkları oluşturur.
Gözetim prosedürü de programın doğal parçasıdır: yük bilgisinin gözetimden önce hangi taraftan alınacağı, yükleme güvenliğinin nasıl teyit edileceği ve sahaya hangi ekipmanla çıkılacağı. Yönerge bu ekipman için göz durulama sıvısı, exproof portatif aydınlatma, koruyucu eldiven ve gözlük, filtreli acil durum maskesi ve numune alma gereçlerini sayar.
Gözetim tarafındaki sorunların önemli bölümü, yetkinin sınırlarının doğru okunmamasından doğar. Sahada en sık görülen durumlar şunlardır:
Doğru yöntem, hizmet alanını ve kişi listesini baştan netleştirip eğitim takvimini buna göre kurmaktır. Yönerge'ye aykırı hareket edenlere Yönetmelikteki idari yaptırımlar uygulanır; TYDGYB şartlarını sürdürmeyen işletmenin belgesi, verilen sürede eksikler giderilmezse askıya alınabilir.
Tehlikeli yükün limandaki yolculuğunda üç farklı uzman rol alır ve her biri ayrı bir mevzuata bağlıdır. Aşağıdaki tablo bu ayrımı gösterir.
| Rol | Kimin adına çalışır | Temel görevi | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Tehlikeli yük deniz gözetim yetkilisi | Yetkili gözetim şirketi | Yük ilgilisinin talebiyle bağımsız kontrol, ölçüm ve belgelendirme | Gözetim Yönetmeliği ve Gözetim Yönergesi |
| Kıyı tesisi personeli | Kıyı tesisi işleticisi | Tehlikeli yükün kabulü, elleçlenmesi, istifi ve belgelenmesi | IMDG Kod Bölüm 1.3 ve IMDG Kod eğitim yönergesi |
| TMGD (IMDG Kod kapsamında) | Kıyı tesisi veya danışmanlık kuruluşu | Tesisin tehlikeli yük süreçlerini izleme ve raporlama | Tehlikeli yüklerin denizyoluyla taşınması yönetmeliği, madde 6 |
Kıyı tesisi çalışanlarının eğitim yükümlülükleri için IMDG Kod kıyı tesisi eğitimi, konteyner paketleme kurallarının arka planı için CTU Code rehberi incelenebilir. Danışmanlık tarafındaki yol ise TMGD eğitimi sayfasında anlatılıyor.
ADR Kampüs'ün Deniz Gözetim Yetkilisi Eğitim Kuruluşu Yetki Belgesi, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü tarafından 17 Kasım 2025'te düzenlenmiştir ve 13 Kasım 2030'a kadar geçerlidir. Kurum aynı Genel Müdürlükten alınmış IMDG Kod Eğitim Yetki Belgesine de sahiptir. Her iki belge yetki belgelerimiz sayfasında görüntülenebilir ve e-Devlet barkodlu belge doğrulama sistemiyle kontrol edilebilir.
Deniz gözetim yetkilisi eğitimi, Avcılar'daki merkezde yüz yüze yapılır. Program, katılımcının hangi hizmet alanında gözetim yapacağına göre planlanır; talep eden işletmeler için sahaya uygun uygulama örnekleri eklenebilir. Seminer takvimi ve hizmet alanı eşleştirmesi başvuru öncesinde ADR Kampüs ekibiyle netleştirilir.
Bir gözetim şirketi adına ve yük ilgilisinin talebiyle gemide, yükte, yük taşıma biriminde veya kıyı tesisinde bağımsız kontrol, nezaret, izleme, ölçüm ve belgelendirme yapar. Tehlikeli yüklerde bu işi yalnızca Bakanlıkça yetkilendirilmiş kişiler yürütebilir.
Hayır. Deniz gözetim işletme yetki belgesi olan bir şirket, tehlikeli yüklerde gözetim yapabilmek için ayrıca Tehlikeli Yük Deniz Gözetim Yetki Belgesi almak zorundadır. Bu belgesi olmayan işletmeler tehlikeli yük gözetimi veremez.
Eğitimleri yalnızca Bakanlıkça yetkilendirilmiş eğitim kuruluşları verebilir ve bu kuruluşlara Deniz Gözetim Yetkilisi Eğitim Kuruluşu Yetki Belgesi düzenlenir. IMDG Kod ve CTU Kod başlıklarındaki seminerler ise denizyoluyla tehlikeli madde taşımacılığı eğitimi yetkisi olan kuruluşlarca verilir.
Evet. Yönerge, IMDG Kod, IMSBC Kod, IBC Kod, IGC Kod, MARPOL 73/78, CTU Kod, CSS Kod, Grain Kod, TDC Kod ve hurda yükler için alan bazında eğitim ve yenileme öngörür. Yetkili kişi yalnızca eğitimini aldığı ve yetkilendirildiği alanda gözetim yapabilir.
Yalnızca IBC Kod, IGC Kod ve MARPOL 73/78 kapsamındaki yüklerde gözetim yapacak kişilerde herhangi bir mühendislik alanında lisans diploması aranır. Diğer hizmet alanlarında bu şart bulunmaz.
Kart, e-Devlet Kapısı'ndaki Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Barkodlu Tehlikeli Yük Deniz Gözetim Yetkilisi Kimlik Kartı Sorgulama hizmetiyle kontrol edilebilir. Gözetim sırasında kartın yetkilinin üzerinde görünür şekilde taşınması gerekir.
Evet. ADR Kampüs, Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü tarafından 17 Kasım 2025 tarihinde düzenlenen ve 13 Kasım 2030'a kadar geçerli Deniz Gözetim Yetkilisi Eğitim Kuruluşu Yetki Belgesine sahiptir. Eğitimler Avcılar'daki merkezde yüz yüze verilir.