Teknik ve resmî terminolojide ise ADR bir belge adı değildir. ADR, tehlikeli maddelerin kara yoluyla güvenli taşınmasına ilişkin kuralları belirleyen uluslararası anlaşma ve mevzuat sistemidir. SRC 5 ise ADR kapsamındaki sürücüler için düzenlenen mesleki yeterlilik sertifikasıdır.

Karışıklığın temel sebebi, SRC 5 belgesinin doğrudan ADR taşımacılığıyla ilgili olmasıdır. Sürücüler, işverenler ve ilan siteleri resmî adı kullanmak yerine daha kolay anlaşılan “ADR belgesi” ifadesini tercih edebilir.

ADR Nedir?

ADR, tehlikeli maddelerin kara yoluyla taşınması sırasında uygulanacak uluslararası güvenlik kurallarını belirleyen anlaşmadır. Maddenin sınıflandırılmasından ambalajlanmasına, araç işaretlerinden sürücü eğitimine kadar geniş bir alanı kapsar.

ADR kapsamında yalnızca sürücü belgelendirmesi bulunmaz. Araçların teknik uygunluğu, tankların muayenesi, ambalajların onayı, taşıma evrakları, tehlike etiketleri ve işletmelerin sorumlulukları da düzenlenir.

• Tehlikeli madde sınıfları
• UN numaraları ve uygun taşıma adları
• Ambalajlama ve işaretleme kuralları
• Araç ve tank teknik şartları
• Sürücü eğitimi ve sertifikalandırması
• Taşıma evrakı ve yazılı talimatlar
• Yükleme ve boşaltma sorumlulukları
• Kaza ve acil durum tedbirleri

ADR bir ehliyet veya tek başına düzenlenen kişisel belge değildir. Farklı görevler ve ekipmanlar için ADR’ye dayanan ayrı belge türleri bulunur.

SRC 5 Belgesi Nedir?

SRC 5 belgesinin resmî adı, Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitim Sertifikasıdır. ADR Bölüm 8.2 kapsamında tehlikeli madde taşıyan araç sürücülerine yönelik düzenlenir.

Türkiye’de ulusal veya uluslararası kara yollarında ADR kapsamındaki tehlikeli maddeleri taşıyacak sürücülerin, taşıma şekline uygun SRC 5 belgesine sahip olması gerekir.

SRC 5 yalnızca sürücüyü belgelendirir. Aracın teknik uygunluğu, yükün doğru sınıflandırılması veya işletmenin faaliyet belgesi yerine geçmez.

• Sürücünün ADR eğitimi aldığını gösterir.
• Bakanlık sınavında başarı gerektirir.
• Temel ve uzmanlık kapsamlarına ayrılır.
• Belirli süreyle geçerli olarak düzenlenir.
• Kullanılacak araca uygun ehliyetin yerine geçmez.

SRC 5 belgesinin kapsamı ve başvuru şartları hakkında SRC 5 belgesi sayfası incelenebilir.

ADR Belgesi İfadesi Neden Kullanılıyor?

“ADR belgesi” ifadesi mevzuatta tek bir belgeyi tanımlayan net bir resmî ad değildir. Sektörde farklı kişiler bu ifadeyle farklı belgeleri kastedebilir.

Bir sürücü “ADR belgesi almak istiyorum” dediğinde çoğunlukla SRC 5 eğitimini sorar. Bir filo yöneticisi aynı ifadeyi kullandığında ise araç için ADR Uygunluk Belgesini kastedebilir.

ADR Belgesi Denildiğinde Kastedilebilecek Belgeler

• Sürücü için SRC 5 belgesi
• Araç için ADR Uygunluk Belgesi
• Ulusal taşımalarda kullanılan Taşıt Uygunluk Belgesi
• Tank veya taşıma ünitesine ait muayene belgeleri
• Ambalaj veya ekipman tip onay belgeleri

Başvuru yapılmadan önce belgenin sürücüye mi, araca mı, tanka mı yoksa işletmeye mi ait olduğu netleştirilmelidir.

ADR Belgesi ile SRC 5 Belgesi Arasındaki Temel Farklar

Karşılaştırma	ADR	SRC 5 Belgesi
Tanımı	Tehlikeli madde taşımacılığına ilişkin anlaşma ve kurallar bütünü	Tehlikeli madde taşıyan sürücünün eğitim sertifikası
Belge niteliği	Tek başına kişisel belge değildir	Sürücü adına düzenlenir
Hedefi	Taşıma operasyonunun genel güvenliği	Sürücünün mesleki yeterliliği
Kapsamı	Araç, yük, ambalaj, belge, işletme ve sürücü kuralları	Temel, tanker, Sınıf 1 ve Sınıf 7 sürücü yetkinlikleri
Günlük kullanım	“ADR belgesi” ifadesi farklı belgelere yönelik kullanılabilir	Şoför ADR belgesi olarak da anılabilir

Sürücü bağlamında konuşulduğunda ADR belgesi ile SRC 5 çoğunlukla aynı ihtiyacı anlatır. Resmî işlem yapılırken “SRC 5” veya “Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitim Sertifikası” adı kullanılmalıdır.

ADR Uygunluk Belgesi ile SRC 5 Aynı mı?

ADR Uygunluk Belgesi, belirli tehlikeli madde taşıtlarının ADR’nin teknik şartlarını karşıladığını gösteren araç belgesidir. Sürücü adına değil, taşıt için düzenlenir.

EX/II, EX/III, FL, AT ve MEMU gibi belirli taşıt türlerinde ADR Uygunluk Belgesi gerekebilir. Belge, aracın elektrik sistemi, frenleri, tankı, ekipmanları ve diğer teknik özellikleriyle ilgilidir.

SRC 5 belgesine sahip bir sürücünün ADR’ye uygun olmayan aracı kullanması yeterli değildir. Aynı şekilde ADR Uygunluk Belgesi bulunan bir aracı kullanan sürücünün de gerekli SRC 5 kapsamına sahip olması gerekir.

• SRC 5 sürücüyü belgelendirir.
• ADR Uygunluk Belgesi aracı belgelendirir.
• Her iki belge farklı kontroller sonucunda düzenlenir.
• Bir belgenin bulunması diğer belge ihtiyacını kaldırmaz.

SRC 5 Belgesi Hangi Türlere Ayrılır?

SRC 5 belgesi tek bir eğitim kapsamından oluşmaz. Taşınacak maddenin sınıfı ve taşıma şekline göre temel veya uzmanlık programları uygulanır.

SRC 5 Temel Belgesi

Paketli veya dökme tehlikeli maddeleri taşıyacak sürücüler ADR Temel Eğitimine katılır. Eğitim 18 saat teori ve 1 saat uygulama olmak üzere toplam 19 ders saatidir.

SRC 5 Tanker Belgesi

Tank veya tankerle tehlikeli madde taşıyacak sürücüler, temel eğitime ek olarak 12 saat teori ve 1 saat uygulamadan oluşan tanker eğitimini tamamlar.

Sınıf 1 ve Sınıf 7 Uzmanlıkları

Patlayıcı madde taşımacılığı için Sınıf 1, radyoaktif madde taşımacılığı için Sınıf 7 eğitimi gerekir. Her iki eğitim de temel program üzerine eklenir.

• Temel: Paketli ve dökme tehlikeli maddeler
• Tanker: Tank ve tanker taşımaları
• Sınıf 1: Patlayıcı maddeler ve nesneler
• Sınıf 7: Radyoaktif maddeler

Temel ve tanker programlarının ayrıntılı karşılaştırması için SRC 5 temel ve tanker eğitimi arasındaki farklar içeriği incelenebilir.

Kimlerin SRC 5 Belgesi Alması Gerekir?

Belge ihtiyacı sürücünün meslek unvanına değil, gerçekleştirdiği taşıma faaliyetine göre belirlenir. ADR kapsamındaki tehlikeli maddeleri muafiyet dışında taşıyan sürücüler uygun SRC 5 belgesine sahip olmalıdır.

• Akaryakıt tankeri sürücüleri
• Kimyasal madde taşıyan kamyon ve çekici sürücüleri
• Gaz tüpü veya basınçlı kap taşıyan sürücüler
• Tehlikeli atık taşıyan araç sürücüleri
• Patlayıcı madde taşıyan sürücüler
• Radyoaktif malzeme taşıyan sürücüler

Her kimyasal ürün taşıması otomatik olarak SRC 5 zorunluluğu oluşturmaz. Ürünün UN numarası, miktarı, ambalajlama biçimi ve muafiyet şartları değerlendirilmelidir.

SRC 5 Belgesi Alma Süreci Nasıl İlerler?

1. Taşınacak ürün ve araç türü belirlenir.
2. Uygun temel veya uzmanlık eğitimi seçilir.
3. Başvuru şartları ve kayıt belgeleri kontrol edilir.
4. Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşta eğitim alınır.
5. Derse devam ve eğitim tamamlama şartları karşılanır.
6. Resmî SRC 5 sınavına başvuru yapılır.
7. Sınavdan en az 60 puan alınır.
8. Belgelendirme işlemleri tamamlanır.

Güncel program yapısı ve kayıt süreci için SRC 5 eğitimi sayfası incelenebilir.

ADR Belgesi Ararken Yapılan Yaygın Hatalar

“ADR belgesi lazım” şeklindeki genel bir taleple başvuru yapılması, yanlış eğitim veya belge türüne yönelmeye sebep olabilir. İhtiyacın sürücü, araç, tank veya işletme açısından açık biçimde tanımlanması gerekir.

• SRC 5 belgesi ile araç ADR Uygunluk Belgesini aynı sanmak
• ADR’nin yalnızca sürücü eğitimi olduğunu düşünmek
• Temel belgenin tanker taşımacılığı için yeterli olduğunu varsaymak
• TMGD sertifikasının sürücü belgesi yerine geçtiğini düşünmek
• Taşıma evrakını ADR belgesi olarak adlandırmak
• Yetkisiz bir kuruluştan SRC 5 eğitimi almak
• Belgenin geçerlilik tarihini kontrol etmemek

Doğru yaklaşım, taşıma operasyonundaki kişinin ve aracın görevini ayrı ayrı değerlendirmektir. Sürücünün SRC 5’i, aracın teknik belgeleri ve yükün taşıma evrakı birbirini tamamlayan farklı unsurlardır.

Resmî İşlemlerde Hangi İfade Kullanılmalıdır?

Sürücü belgesi için resmî başvurularda “SRC 5 Belgesi” veya “Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitim Sertifikası” ifadesi kullanılmalıdır.

Araç belgesi talep ediliyorsa “ADR Uygunluk Belgesi” veya aracın durumuna göre “Taşıt Uygunluk Belgesi” adı belirtilmelidir. “ADR belgesi” ifadesi tek başına kullanıldığında belgenin kime veya neye ait olduğu anlaşılmayabilir.

Genel Bilgilendirme ile Doğru Belge Analizi Arasındaki Fark

Genel internet içerikleri, ADR ve SRC 5 hakkında temel bilgi sağlar. Gerçek taşıma faaliyetinde doğru belgeyi belirlemek için ürün, miktar, araç, tank türü ve sürücünün mevcut belgeleri birlikte incelenmelidir.

Örneğin aynı ürün ambalajlı biçimde taşındığında temel eğitim yeterli olabilirken tank içinde taşındığında tanker uzmanlığı gerekebilir. Bazı düşük miktarlı taşımalar ise muafiyet hükümleri kapsamında değerlendirilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

ADR belgesi ile SRC 5 belgesi aynı mı?

Sürücü bağlamında “ADR belgesi” ifadesi genellikle SRC 5 belgesini anlatır. Resmî olarak ADR anlaşma ve kurallar bütünüdür; SRC 5 ise sürücü adına düzenlenen sertifikadır.

Şoför ADR belgesi nedir?

Şoför ADR belgesi, sektörde SRC 5 belgesi için kullanılan yaygın bir ifadedir. Resmî adı Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitim Sertifikasıdır.

ADR Uygunluk Belgesi sürücüye mi verilir?

Hayır. ADR Uygunluk Belgesi, belirli tehlikeli madde taşıtlarının teknik uygunluğu için araç adına düzenlenir.

SRC 5 belgesi olan sürücü her tankeri kullanabilir mi?

Hayır. Belge kapsamının tanker uzmanlığını içermesi, sürücü ehliyetinin uygun olması ve aracın taşınan maddeye teknik olarak uygun bulunması gerekir.

TMGD belgesi SRC 5 yerine geçer mi?

Hayır. TMGD belgesi danışmanlık yapan kişiye, SRC 5 belgesi ise tehlikeli madde taşıyan araç sürücüsüne yöneliktir.

SRC 5 belgesi kaç yıl geçerlidir?

SRC 5 belgesi beş yıl geçerli olarak düzenlenir. Yenileme işlemleri belgenin geçerlilik süresi dolmadan planlanmalıdır.

SRC 5 eğitimi nereden alınır?

Eğitim yalnızca Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yetkilendirilen SRC 5 eğitim kuruluşlarından alınabilir.

SRC 5 sınavından kaç puan almak gerekir?

SRC 5 sınavında 100 puan üzerinden en az 60 puan alan adaylar başarılı sayılır.

ADR belgesi fiyatı ile SRC 5 fiyatı farklı mı?

Sürücü için “ADR belgesi fiyatı” sorulduğunda çoğunlukla SRC 5 eğitim ve belge süreci kastedilir. Araç ADR Uygunluk Belgesi ise farklı bir inceleme ve ücretlendirme sürecine sahiptir.

SRC 5 olmadan tehlikeli madde taşınabilir mi?

ADR kapsamındaki ve muafiyet dışında kalan taşımalarda sürücünün uygun SRC 5 belgesine sahip olması gerekir. Muafiyet değerlendirmesi ürün ve taşıma bilgilerine göre yapılmalıdır.

Doğru ADR Belgesi İçin Başvuru

ADR belgesi ile SRC 5 belgesi arasındaki fark, belgenin sürücüye mi yoksa araca mı ait olduğunun belirlenmesiyle anlaşılır. Tehlikeli madde taşıyacak sürücüler için aranan belge SRC 5’tir.

Hangi eğitim modülünün gerektiğinden emin olmayan adaylar, taşınacak ürün ve kullanılacak araç bilgilerini ADR Kampüs kayıt birimine iletebilir. Başvuruya hazır adaylar güncel eğitim tarihleri ve gerekli belgeler hakkında bilgi alabilir.

Resmî Kaynaklar

• Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik
• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sıkça Sorulan Sorular
• Birleşmiş Milletler ADR Sürücü Eğitim Sertifikaları