SRC 5 Temel Eğitimi ile Tanker Eğitimi arasındaki farklar, taşınacak tehlikeli maddenin hangi taşıma ünitesinde bulunduğuna göre ortaya çıkar. Paketli veya dökme tehlikeli maddeleri taşıyacak sürücüler için ADR Temel Eğitimi gerekirken tank, tanker veya ilgili tank taşıma sistemlerinde görev alacak sürücüler ek uzmanlık eğitimi almalıdır.

İki eğitim birbirinin alternatifi değildir. Tanker eğitimi, temel eğitimin yerine geçmez; ADR Temel Eğitimini tamamlayan sürücülere ek olarak verilir. Tanker taşımacılığı hedefleyen bir adayın temel ve tank modüllerinin ikisini de tamamlaması gerekir.

Program seçimi araç görünümüne veya firmanın kullandığı günlük ifadelere göre yapılmamalıdır. Yükün paketli, dökme veya tank içinde taşınması, aracın ve taşıma ünitesinin teknik yapısı ile yapılacak operasyon birlikte değerlendirilmelidir.

SRC 5 Temel Eğitimi Nedir?

SRC 5 Temel Eğitimi, paketli veya dökme halde tehlikeli madde taşıyacak sürücülere verilen başlangıç programıdır. ADR’nin genel kuralları, tehlikeli madde sınıfları, güvenlik ekipmanları, taşıma evrakları ve acil durum davranışları bu programda ele alınır.

Temel eğitimin amacı sürücünün yalnızca tehlikeli madde isimlerini öğrenmesi değildir. Yola çıkmadan önce kontrol edilmesi gereken belgelerin, araç üzerindeki işaretlerin ve taşınan yükün oluşturduğu risklerin anlaşılması hedeflenir.

• Tehlikeli madde sınıfları
• UN numarası ve uygun taşıma adı
• İşaretleme, etiketleme ve turuncu plakalar
• Yükleme ve boşaltma sırasında alınacak tedbirler
• Karışık yükleme yasakları
• Yazılı talimatlar ve taşıma evrakları
• Kişisel koruyucu donanımlar
• Kaza, yangın ve sızıntı durumunda yapılacaklar

ADR Temel Eğitimi 18 ders saati teorik ve 1 ders saati uygulama olmak üzere toplam 19 ders saatidir. Derslerin tamamlanması, belgenin doğrudan verildiği anlamına gelmez; resmî SRC 5 sınavında da başarılı olunması gerekir.

SRC 5 Tanker Eğitimi Nedir?

SRC 5 Tanker Eğitimi, tehlikeli maddeleri tank veya tanker sistemleriyle taşıyacak sürücülere yönelik ek uzmanlık programıdır. Resmî müfredatta ADR Tank Eğitimi olarak da adlandırılır.

Tank içinde taşınan sıvı veya gazın araç hareketlerine etkisi, paketli yüklerden farklı riskler oluşturur. Viraj, frenleme ve ani manevra sırasında tank içindeki yükün hareketi aracın dengesini etkileyebilir.

• Tank içindeki yük hareketlerinin araç davranışına etkisi
• Tanker araçların özel teknik gereklilikleri
• Dolum ve boşaltma sistemleri
• Tank tipleri ve kullanım alanları
• Araç onay belgeleri
• Özel işaretleme ve turuncu plaka uygulamaları
• Dolum öncesi ve boşaltma sonrası kontroller
• Tank taşımacılığına özgü kaza riskleri

Tanker modülüne doğrudan başlanamaz. Adayın önce ADR Temel Eğitimini tamamlaması gerekir. Tank eğitimi 12 saat teorik ve 1 saat uygulama olmak üzere toplam 13 ders saatidir.

Temel Eğitim ile Tanker Eğitiminin Ana Farkları

Karşılaştırma	SRC 5 Temel Eğitimi	SRC 5 Tanker Eğitimi
Taşıma türü	Paketli veya dökme tehlikeli maddeler	Tank ve tankerle yapılan taşımalar
Eğitim sırası	Başlangıç programıdır	Temel eğitimden sonra alınır
Ders süresi	19 ders saati	Temel eğitime ek 13 ders saati
Ana içerik	Genel ADR kuralları ve güvenlik	Tank sistemleri ve özel taşıma riskleri
Sınav soruları	25 temel soru	Temel sorulara ek 15 tanker sorusu
Belge kapsamı	Temel taşıma yetkinliği	Temel ve tanker uzmanlığı

En belirgin ayrım, tanker eğitiminin bağımsız bir başlangıç belgesi olmamasıdır. Tanker taşımacılığı yapacak sürücü temel programı ve tank uzmanlık programını birlikte tamamlamalıdır.

Hangi Yüklerde Temel Eğitim Yeterli Olabilir?

ADR Temel Eğitimi genel olarak tehlikeli maddelerin paketli veya dökme şekilde taşındığı operasyonlara yöneliktir. Varil, bidon, kutu, çuval, IBC ve benzeri ambalajlarda taşınan ürünler bu kapsamda değerlendirilebilir.

Yükün paketli olması otomatik olarak bütün temel belge şartlarını doğurmaz. Maddenin sınıfı, miktarı, ambalajlama şekli ve uygulanabilecek ADR muafiyetleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Temel Eğitimle İlişkili Taşıma Örnekleri

• Variller içinde boya veya solvent taşınması
• Ambalajlı kimyasal hammaddelerin sevkiyatı
• Gaz tüplerinin uygun taşıma şartlarıyla dağıtımı
• Tehlikeli atıkların onaylı ambalajlarda taşınması
• IBC içinde uygun kapsamda ürün sevkiyatı
• Paketli temizlik kimyasallarının toplu taşınması

IBC veya konteyner gibi ifadeler tek başına eğitim türünü belirlemeye yetmez. Taşıma ünitesinin ADR’de tank olarak değerlendirilip değerlendirilmediği teknik özellikleri üzerinden incelenmelidir.

Hangi Taşımalarda Tanker Eğitimi Gerekir?

Tehlikeli maddenin sabit tank, sökülebilir tank, tank konteyner veya mevzuatta tank taşımacılığı kapsamında değerlendirilen bir sistem içinde taşınması halinde tank uzmanlığı gündeme gelir.

Akaryakıt tankeri kullanmak tanker eğitiminin en bilinen örneğidir. Kimyasal sıvılar, gazlar ve çeşitli tehlikeli ürünler de uygun tank sistemleriyle taşınabilir.

• Akaryakıt ve petrol ürünü tankerleri
• Kimyasal sıvı taşıyan tanker araçlar
• LPG ve belirli gaz taşıma operasyonları
• Tank konteyner ile yapılan kara yolu taşımaları
• Sabit veya sökülebilir tank kullanılan araçlar
• Mevzuatta tank taşımacılığı kapsamında değerlendirilen üniteler

Aracın kasa veya dorse biçimine bakarak kesin karar verilmemelidir. Araç onay sertifikası, tankın teknik özellikleri ve taşınan ürünün ADR bilgileri birlikte değerlendirilmelidir.

SRC 5 Temel ve Tanker Sınavları Nasıl Farklıdır?

Yalnızca temel programa katılan adayın SRC 5 Temel sınavında 25 soruyu cevaplaması gerekir. Temel ve tanker programını birlikte tamamlayan adaya temel sorularına ek olarak 15 tanker sorusu yöneltilir.

Toplam 40 soruluk değerlendirmede hem genel ADR bilgisi hem de tanker taşımacılığına özgü teknik konular ölçülür. Sınav 100 puan üzerinden değerlendirilir ve en az 60 puan alan aday başarılı sayılır.

Temel belgeye daha önce sahip olan bir sürücü yalnızca tanker eğitimini tamamlayarak tanker uzmanlık sınavına katılabilir. Başarılı olduğunda tanker uzmanlığının geçerlilik tarihi mevcut temel belgenin geçerlilik tarihiyle aynı olur.

1. Önce ADR Temel Eğitimi tamamlanır.
2. Tanker taşımacılığı hedefleniyorsa tank eğitimi eklenir.
3. Eğitim tamamlama bilgileri resmî sisteme işlenir.
4. Güncel sınav takvimi kontrol edilir.
5. Temel veya temel+tanker sınav başvurusu yapılır.
6. Sınavda en az 60 puan alınır.
7. Başarılı sonuçtan sonra belge işlemleri tamamlanır.

Sınav takvimi, başvuru tarihleri ve sınav hazırlığı hakkında SRC 5 sınavı sayfası incelenebilir.

Temel Belge Olmadan Tanker Belgesi Alınabilir mi?

Tanker uzmanlığı temel eğitimden bağımsız değildir. ADR Tank Eğitimine katılabilmek için temel eğitimin tamamlanmış olması gerekir.

İlk kez SRC 5 alacak ve tanker kullanacak adaylar temel ve tank programlarını aynı eğitim planı içinde tamamlayabilir. Temel sertifikası bulunan sürücüler ise yalnızca tank uzmanlık eğitimine katılabilir.

Tanker eğitiminin temel programın yerine geçtiğini düşünmek, kayıt sırasında yapılan yaygın hatalardan biridir. İki eğitimin müfredatı ve belge kapsamı birbirini tamamlar.

Belge Üzerindeki Yetkinlik Nasıl Görünür?

Yalnızca temel sınavda başarılı olan sürücü SRC 5 Temel kapsamında belgelendirilir. Tanker uzmanlığını da tamamlayan adayın belge kapsamı temel ve tanker yetkinliğini gösterecek şekilde düzenlenir.

Belgede tanker yetkisinin bulunması, her tehlikeli maddenin her tankla taşınabileceği anlamına gelmez. Ürün sınıfı, tank kodu, araç uygunluğu, ehliyet ve operasyon şartları ayrıca geçerli olmalıdır.

• SRC 5 belgesinin geçerlilik tarihi kontrol edilmelidir.
• Tanker uzmanlığının belge üzerinde görünmesi gerekir.
• Aracın tank taşımacılığına uygunluğu doğrulanmalıdır.
• Sürücü belgesi kullanılacak araca uygun olmalıdır.
• Taşınan ürünle tankın teknik uyumu incelenmelidir.

Hangi Eğitimin Alınacağı Nasıl Belirlenir?

Doğru program seçimi sürücünün iş tanımı, kullanılacak araç ve taşınacak tehlikeli madde üzerinden yapılır. Yalnızca firmanın “tanker işi” veya “kimyasal dağıtım” şeklindeki genel açıklaması yeterli olmayabilir.

Kayıt öncesinde aşağıdaki bilgilerin netleştirilmesi yanlış programa katılma riskini azaltır:

• Taşınacak maddenin UN numarası ve sınıfı
• Yükün paketli, dökme veya tank içinde olması
• Kullanılacak aracın teknik türü
• Tank konteyner kullanılıp kullanılmaması
• Sürücünün mevcut SRC 5 belgesi
• Planlanan iş ve görev kapsamı

Eğitim Kayıt Süreci Nasıl İlerler?

İlk aşamada sürücünün mevcut belgesi ve yapacağı taşıma incelenir. Temel belge bulunmuyorsa başlangıç programı planlanır; tanker taşımacılığı yapılacaksa tank modülü de eğitim takvimine eklenir.

1. Ehliyet ve mevcut SRC 5 belgesi kontrol edilir.
2. Taşınacak yük ve araç türü belirlenir.
3. Temel veya temel+tanker programı seçilir.
4. Kayıt belgeleri ve biyometrik fotoğraf hazırlanır.
5. Uygun eğitim dönemine resmî kayıt yapılır.
6. Derslere devam şartı tamamlanır.
7. Sınav başvurusu ve ücret işlemleri takip edilir.

Temel eğitim hakkında genel bilgi için SRC 5 eğitimi, tank modülünün kapsamı için SRC 5 tanker eğitimi sayfası incelenebilir.

Temel ve Tanker Eğitimi Fiyatları Neden Farklıdır?

Eğitim fiyatlarındaki farkın temel sebebi ders süresi ve program kapsamıdır. Tanker eğitimi, temel programa eklenen ayrı bir uzmanlık modülüdür.

• Toplam ders saati
• Yalnızca temel veya temel+tanker kaydı
• Uygulama eğitiminin kapsamı
• Eğitim materyalleri
• Deneme sınavları ve tekrar desteği
• Sınav ücretinin kurs bedelinden ayrı olması
• Belge düzenleme ücretinin ayrıca ödenmesi

Teklif alınırken kurs bedelinin hangi işlemleri kapsadığı açıkça sorulmalıdır. Eğitim, sınav ve belge ücretleri farklı ödeme kalemleri olabilir.

Eğitim Seçiminde Yapılan Yaygın Hatalar

• Tanker eğitiminin temel eğitimin yerine geçtiğini düşünmek
• Aracın görünümüne bakarak eğitim türüne karar vermek
• Tank konteyner taşımacılığını paketli yük sanmak
• Mevcut temel belgenin geçerlilik tarihini kontrol etmemek
• Kurs, sınav ve belge ücretlerini tek ödeme kabul etmek
• Derse devam zorunluluğunu dikkate almamak
• Tanker uzmanlığının belge üzerinde bulunduğunu doğrulamamak

Nitelikli bir kayıt yaklaşımında adaya doğrudan paket satışı yapılmaz. Araç, yük ve mevcut belge durumu incelenerek ihtiyaç duyulan program açıklanır.

Sıkça Sorulan Sorular

SRC 5 Temel Eğitimi tanker kullanmak için yeterli mi?

Hayır. Tank veya tankerle tehlikeli madde taşıyacak sürücünün temel eğitime ek olarak ADR Tank Eğitimini tamamlaması gerekir.

Tanker eğitimine doğrudan kayıt olunabilir mi?

Tanker eğitimi temel program üzerine kurulu bir uzmanlık eğitimidir. Önce ADR Temel Eğitiminin tamamlanmış olması gerekir.

SRC 5 Temel Eğitimi kaç saat sürer?

Temel eğitim 18 saat teori ve 1 saat uygulama olmak üzere toplam 19 ders saatidir.

SRC 5 Tanker Eğitimi kaç saat sürer?

Tank eğitimi 12 saat teori ve 1 saat uygulama olmak üzere toplam 13 ders saatidir. Bu süre temel eğitime eklenir.

Temel ve tanker sınavında kaç soru sorulur?

Temel sınav 25 sorudur. Temel ve tanker programına birlikte başvurulduğunda 15 tanker sorusu eklenerek toplam 40 soru sorulur.

Temel belgesi olan sürücü sonradan tanker belgesi alabilir mi?

Evet. Geçerli temel belgesi bulunan sürücü tank eğitimini tamamlayıp ilgili sınavda başarılı olarak tanker uzmanlığını ekleyebilir.

Sonradan alınan tanker belgesi kaç yıl geçerli olur?

Sonradan eklenen tanker uzmanlığının geçerlilik tarihi mevcut SRC 5 Temel Belgesinin geçerlilik tarihiyle aynı olur.

Akaryakıt tankeri için hangi eğitim gerekir?

Akaryakıt tankeri kullanacak sürücünün ADR Temel Eğitimi ile ADR Tank Eğitimini tamamlaması ve ilgili sınavda başarılı olması gerekir.

Tank konteyner taşıyan sürücü tanker eğitimi almalı mı?

Tank konteyner operasyonu tank taşımacılığı hükümleri kapsamında değerlendirilebilir. Ünitenin teknik yapısı ve taşıma faaliyeti kayıt öncesinde kontrol edilmelidir.

Eğitim fiyatına sınav ücreti dahil mi?

Kurs, sınav ve belge ücretleri ayrı olabilir. Güncel fiyat kapsamı kayıt sırasında açık biçimde öğrenilmelidir.

Doğru SRC 5 Eğitimine Başvuru

SRC 5 Temel Eğitimi ile Tanker Eğitimi arasındaki farklar, yapılacak iş üzerinden değerlendirilmelidir. Paketli veya dökme taşıma yapacak sürücüler için temel program öne çıkarken tank ve tanker operasyonlarında ek uzmanlık gerekir.

Taşıma türünden emin olmayan adaylar araç, yük ve mevcut belge bilgilerini kayıt birimine iletebilir. Programı belirlenmiş adaylar güncel eğitim tarihleri ve kayıt evrakları hakkında bilgi alabilir.

Resmî Kaynak

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Tehlikeli Madde Taşımacılığı Sıkça Sorulan Sorular