Turuncu Plaka Kodları: Üst ve Alt Numara Okuyucu

Turuncu plaka kodları iki satırdan oluşur: üstte tehlike tanımlama numarası (sektörde Kemler kodu olarak da bilinir), altta maddenin UN numarası. Bu sayfadaki okuyucuya üst ve alt numara girildiğinde üst numaranın ADR’deki anlamı, varsa X ön ekinin uyarısı ve UN numarası listede bulunuyorsa maddenin adı ile sınıfı gösterilir.

Örneğin 33/1203 plakası, parlama noktası 23 °C’nin altında olan oldukça alevlenebilir bir sıvıyı, yani benzini gösterir. Okuyucunun sonucu bilgilendirme amaçlıdır; resmî sınıflandırma için ADR metni ve taşıma evrakı esas alınır.

Üst Numara: Tehlike Tanımlama Numarası

Üst numara iki veya üç rakamdan oluşur ve her rakam bir tehlike türünü ifade eder. Rakam anlamları ADR 2025 Türkçe metni (Cilt II) 5.3.2.3.1 bölümünde şöyle tanımlanır:

• 2: Basınç veya kimyasal reaksiyondan kaynaklanan gaz emisyonu
• 3: Sıvıların (buharların) ve gazların ya da kendiliğinden ısınan sıvıların alevlenebilirliği
• 4: Katıların veya kendiliğinden ısınan katıların alevlenebilirliği
• 5: Yükseltgen (yangın yoğunlaştırıcı) etki
• 6: Zehirlilik veya enfeksiyon riski
• 7: Radyoaktivite
• 8: Aşındırıcılık
• 9: Ani tehlikeli reaksiyon riski

Aynı rakamın tekrarlanması o tehlikenin daha yoğun olduğunu gösterir; 33, 66 ve 88 bu türdendir. Tehlike tek rakamla yeterince anlatılıyorsa rakamın ardına 0 eklenir (30, 60, 80 gibi). Numaranın başındaki X harfi maddenin suyla tehlikeli tepkimeye girdiğini belirtir ve bu durumda su ancak uzman onayıyla kullanılır.

Alt Numara: UN Numarası

Alt satırdaki dört haneli sayı, maddenin Birleşmiş Milletler numarasıdır ve ADR’nin 3.2 bölümündeki Tablo A’da madde adı ile sınıfına karşılık gelir. Okuyucu sık taşınan maddelerin UN numaralarını tanır. Listede bulunmayan bir numara girildiğinde maddenin Tablo A’dan kontrol edilmesi gerektiği belirtilir.

Sık Görülen Turuncu Plaka Kodları

Aşağıdaki eşleşmeler ADR 2025 Tablo A’daki tehlike tanımlama numarası ve UN numarası sütunlarından alınmıştır.

Plaka Okurken Sık Yapılan Hatalar

Rakamların tek tek anlamı yol gösterir, ancak kodun resmî karşılığı 5.3.2.3.2’deki listede yazan ifadedir. Okuyucu bu yüzden önce listedeki tam anlamı, ardından hane hane açıklamayı gösterir.

• X ön ekini gözden kaçırmak: X’li kodlarda suyla müdahale tehlikelidir.
• Her numaralı plakayı aynı okumak: Üst numara tehlikeyi, alt numara maddeyi gösterir; ikisi birlikte değerlendirilir.
• Numarasız plakayı eksik sanmak: Paketli yük taşıyan araçlarda turuncu plaka çoğunlukla numarasızdır; numaralı plaka esas olarak tank ve dökme taşımalarda kullanılır.
• Sınıf 1’de numara aramak: Patlayıcılarda tehlike tanımlama numarası yerine Tablo A’daki sınıflandırma kodu (1.1D gibi) kullanılır.

Bu Bilgi Kimlerin İşine Yarar?

Turuncu plaka okumak, tehlikeli madde taşıyan sürücüler için SRC-5 eğitiminin, danışmanlar için TMGD eğitiminin temel konularındandır. ADR Kampüs’te SRC-5 temel eğitimi ve TMGD eğitimi Avcılar’daki merkezde yüz yüze verilir. Konu, sitedeki ADR deneme sınavlarında da yer alır; diğer hesaplayıcılar ADR hesaplama araçları sayfasındadır.

ADR’nin Türkçe metinleri UHDGM’nin uluslararası sözleşmeler sayfasında yayımlanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Turuncu plakadaki üst ve alt numara ne anlama gelir?

Üst numara tehlike tanımlama numarasıdır ve maddenin tehlike türünü gösterir. Alt numara maddenin dört haneli UN numarasıdır ve ADR Tablo A’da madde adına karşılık gelir.

33/1203 ne demek?

33, parlama noktası 23 °C’nin altında olan oldukça alevlenebilir sıvıyı; 1203 ise benzini gösterir. Bu plaka benzin taşıyan tank araçlarında görülür.

Turuncu plakadaki X harfi ne anlama gelir?

Numaranın başındaki X, maddenin suyla tehlikeli tepkimeye girdiğini belirtir. Bu maddelerde su ancak uzman onayıyla kullanılır.

Turuncu plaka kodları hangi kaynağa dayanır?

Kodların anlamı ADR’nin 5.3.2.3 bölümünde, UN numaraları ise 3.2 bölümündeki Tablo A’da yer alır. Okuyucu UHDGM’nin yayımladığı ADR 2025 Türkçe metnini kullanır ve sonucu bilgilendirme amaçlıdır.